كودكان را از خوردن شيريني محروم نكنيد!
اين طور تصور ميكنند كه رفتارهاي كودك در جهت منفي تغيير ميكنند.اما آيا فكر ميكنيد شواهد علمي يا توجيه فيزيولوژيك از اين باورها حمايت ميكند؟ آيا همراهي شيرينيجات و تغيير رفتار مورد قبول واقع شده و ديگر نياز به مطالعه بيشتر نيست؟ آيا اين مساله ميتواند يك بدفهمي باشد؟ اين مساله بخوبي مورد مطالعه قرار گرفته است و اين كه آيا شيرينيجات ميتوانند باعث تغيير رفتار كودكان شوند، مورد بررسي قرار گرفته و نتايج جالبي به دست آمده است.
به نظر شما آيا تفاوتي بين قند مصنوعي و ساير خوراكيهاي شيرين مانند سيب يا آبميوه وجود دارد؟ واژه «قند» در واقع نماينده مولكولهاي مختلفي ميباشد كه از ميان آنها ميتوان به پليساكاريدها اشاره كرد كه قندهاي كمپلكس و بزرگي هستند. نشاسته از همين گروه است كه در برنج و سيبزميني يافت ميشود. بيشتر پليساكاريدها طعم شيرين ندارند. ديساكاريدها و مونوساكاريدها مولكولهاي كوچكتري هستند و از قندهاي ساده ميباشند. «فروكتوز» قند اصلي موجود در ميوهها و عسل است، گلوكز كه انرژي بدن ما را تامين ميكند و سوكروز كه از تركيب فروكتوز و گلوكز تشكيل شده است و در شكر وجود دارد. قندهاي اخير بسيار شيرينتر از نشاسته هستند. قند چه طبيعي و چه مصنوعي، توسط بدن به يك شيوه هضم ميشود و در نهايت همه آنها شكسته شده و به گلوكز به عنوان منبع انرژي تبديل ميشوند.
بدفهمي از كجا شروع شد؟
اين باور كه غذا ميتواند روي رفتار تاثير داشته باشد در سال 1973 شدت گرفت. در اين زمان مطالعاتي توسط بنيامين فينگلر انجام شد و او به والدين توصيه كرد كه بهتر است از افزودنيهاي غذايي براي تغذيه كودكان دوري كنند. پس از اين بود كه بحث تاثير شيرينيجات روي رفتار كودكان بالا گرفت.
مطالعات مختلفي روي تاثير مصرف مواد قندي بر رفتار رابطه اندك يا بيارتباط بودن اين دو مساله را با هم نشان دادهاند. حتي كودكاني كه طبق گفته والدينشان پس از مصرف مواد قندي دچار بيشفعالي شده بودند، مورد مطالعه قرار گرفتند و رژيمهاي غذايي مختلفي روي آنها آزمايش شد، اما هيچ رابطه واضحي بين مصرف كم يا زياد مواد قندي و تغيير رفتار در آنها مشاهده نشد. در يكي از بهترين مطالعاتي كه در سال 1994 به چاپ رسيد، كودكان سالم 5 3 ساله و 10 6 ساله مورد بررسي قرار گرفتند و معلوم شد كه هيچ ارتباطي بين نوع رژيم غذايي و عملكرد آنها از نظر رواني، رفتاري و هوشي وجود ندارد. مطالعات مختلف ديگر با روشهايي مشابه نتايج فوق را مورد تاييد قرار دادند.
با وجود اين كه موضوع هميشه جاي بحث داشته است، اين امكان وجود دارد كه در موارد نادري كودك پس از مصرف مواد قندي رفتارهاي منفي از خود نشان داده باشد حتي اگر نتوان رابطه مشخصي بين آنها يافت. زيرا ممكن است تغيير نوع يا مقدار قند مصرفي تاثير عميقتري بر رفتار داشته باشد.بيشتر مطالعات انجام گرفته روي كودكان سالم بوده است و نه آنهايي كه اختلال توجه بيشفعالي داشتهاند يا به انواع ديگري از اختلالات مبتلا بودهاند.
با اين وجود بيشتر مطالعات ارتباطي بين اين دو مساله قائل نشدهاند ولي با اين وجود هنوز برخي از والدين اين مساله را نپذيرفتهاند.
به نظر محققان انتظار بيشفعالي پس از مصرف مواد قندي در والدين باعث شده است كه در تفسير آنها از آنچه كه مشاهده ميكنند، تاثير داشته است.
والدين بايد بدانند كه به جاي توجه به غذاي كودك براي جلوگيري از بيشفعالي بهتر است بدانند كه بيشفعالي علائمي دارد كه عبارتند از تغيير خلق و خو، اختلال در هيجان، اختلال يادگيري و مشكلات خواب. اگر هنوز هم در مورد بيش فعال بودن كودك خود ترديد داريد، بهتر است قبل از هر كاري با پزشك مشورت كنيد. روشهاي خودسرانه مانند محدود كردن غذاي كودك بيشتر از آن كه به نفع كودك شما باشند، باعث آسيب به او ميشوند.
درست است كه قند عاملي براي بيشفعالي نيست ولي ميتواند منجر به مشكلات ديگري شود. قند عامل مهمي در پوسيدگي دندان است. علاوه بر آن، مصرف زياد غذاهاي قندي باعث چاقي ميشود كه به دنبال آن خطر بيماريهاي قلبي و فشار خون بالا افزايش مييابد. پس نبايد در مصرف مواد قندي زيادهروي كرد و بهتر است تعادل را در اين مساله رعايت نمود.
قند و چاقي
ممكن است در برخي كتب و مجلات خوانده باشيد كه قند به تنهايي باعث ميشود تا غذاها به شكل چربي در بدن ذخيره شده و به همين جهت هر نوع قند از جمله قندهاي طبيعي كه در ميوهها وجود دارند نيز بايد محدود شوند. اما بيشتر متخصصان سلامت بر اين باورند كه ميوهجات حاوي موادي هستند كه براي بدن لازم است. علت اصلي اضافه وزن قندي است كه شما به رژيم غذايي خود به صورت اضافي تحميل ميكنيد. هر چه قند اضافي بيشتري مصرف كنيد، بيشتر چاق ميشويد. نوشيدنيهاي قندي و آنهايي كه با اسانس ميوهها طعمدار ميشوند نيز باعث افزايش وزن ميشوند. يكي ديگر از عللي كه قند باعث افزايش وزن ميشود اين است كه افرادي كه مواد قندي زيادي مصرف ميكنند، با خراب كردن برنامه رژيم غذايي خود بيشتر در معرض چاقي قرار ميگيرند. بعلاوه اين افراد ويتامين و مواد معدني كمتري دريافت ميكنند. بعضي از افراد تصور ميكنند كه قند موجود در نوشيدنيها سالمتر از قندي است كه به صورت شكر يا قند سفره وارد بدن ميشود ولي بايد دانست كه اين دو هيچ فرقي براي بدن ندارند و همه آنها در نهايت به گلوكز تبديل ميشوند.
چرا مقاومت در برابر مصرف مواد قندي سخت است؟ به نظر ميرسد كه انسان از بدو تولد علاقه خاصي به مواد شيرين داشته است. مطالعات اخير ژني را شناسايي كردهاند كه ميل انسان به شيريني را تعيين ميكند. شيريني براي بعضيها اعتيادآور است و اين مساله باعث ميشود تا روز به روز ميل آنها به مصرف شيرينيجات بيشتر از قبل شود. اين افراد بايد مصرف شيريني خود را در حد ثابتي حفظ كنند و هر روز مقدار مشخصي از آن بكاهند تا بتوانند سلامتي خود را حفظ كنند. مصرف ميوه تازه به جاي كمپوت، عدم استفاده از شيرينكننده در غذا، محدود كردن پيش غذا و پس غذا و جلوگيري از پرخوري روشهايي براي كاهش مصرف مواد قندي هستند.
افرادي كه 1800 كالري در روز مصرف ميكنند ميتوانند حدود 8 قاشق چايخوري يا 32 گرم قند اضافي مصرف كنند. اگر
2200 كالري در روز مصرف ميكنيد، ميتوانيد 12 قاشق چايخوري قند اضافي مصرف كنيد. براي آن كه تخمين درستي از قند مصرفي داشته باشيد، بايد بدانيد كه يك نوشابه قوطي معمولي تقريبا 10 قاشق چايخوري و يك شكلات متوسط حدودا 5 قاشق چايخوري قند دارد.
به طور كلي بهترين راه براي كاهش قند مصرفي، شناختن و محدود كردن قندهاي اضافي است نه حذف كردن اين مواد مهم از رژيم غذايي اصلي.
دكتر كيوان رضواني
منبع: Intelihealth